انتخاب دئودورانت برای بسیاری از افراد تنها به رایحه و ماندگاری محدود نمیشود، بلکه ترکیبات تشکیلدهنده محصول نیز اهمیت ویژهای دارد. در این میان، آلومینیوم به یکی از بحثبرانگیزترین ترکیبات در محصولات ضد تعریق تبدیل شده است.
امروزه عبارتهایی نظیر “Aluminum Free”، “بدون آلومینیوم” و “دئودورانت فاقد نمکهای آلومینیوم” روی بسیاری از محصولات به چشم میخورد. برخی مصرفکنندگان به دلیل نگرانی از عوارض احتمالی آلومینیوم به سراغ این محصولات میروند و برخی دیگر اساساً تمایلی به کاهش تعریق طبیعی بدن خود ندارند.
اما پیش از انتخاب بهترین دئودورانت بدون آلومینیوم، باید تفاوت اساسی بین دئودورانت و ضد تعریق (Antiperspirant) را بدانیم.
دئودورانت عمدتاً برای کنترل بوی نامطبوع بدن طراحی شده است، در حالی که ضد تعریق با استفاده از ترکیبات فعال خاص، میزان تعریق را کاهش میدهد. نمکهای آلومینیوم از مهمترین ترکیبات فعال مورد استفاده در ضد تعریقها هستند.
بنابراین، محصولی که واقعاً “Aluminum Free” است، لزوماً قرار نیست میزان عرق زیر بغل را مانند یک ضد تعریق استاندارد کاهش دهد.
چرا در محصولات ضد تعریق از آلومینیوم استفاده میشود؟
تعریق یکی از عملکردهای طبیعی بدن برای تنظیم دماست. هنگامی که هدف محصول کاهش رطوبت زیر بغل باشد، فرمولاسیون ضد تعریق باید بتواند به طور موقت خروج عرق را در سطح پوست کاهش دهد.
ترکیبات آلومینیومی برای همین منظور به کار میروند.
در واقع، آنچه در فهرست ترکیبات یک ضد تعریق مشاهده میکنیم معمولاً “آلومینیوم خالص” نیست، بلکه ترکیبات شیمیایی حاوی آلومینیوم است که به عنوان ماده فعال ضد تعریق عمل میکنند.
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در مونوگراف رسمی محصولات ضد تعریق، خانوادههای مختلفی از این ترکیبات را به عنوان مواد فعال معرفی کرده است.
چگونه انواع ترکیبات آلومینیومی را روی برچسب محصولات تشخیص دهیم؟
برای خرید روزانه نیازی به حفظ نام تمام ترکیبات آلومینیومی نیست. برای یک مصرفکننده، شناخت خانوادههای اصلی کافی است.
مهمترین گروههایی که ممکن است روی برچسب ضد تعریق ببینید عبارتاند از:
- Aluminum Chloride
- Aluminum Chlorohydrate و مشتقات آن
- Aluminum Dichlorohydrate
- Aluminum Sesquichlorohydrate
- Aluminum Zirconium compounds
- مشتقات برخی از این ترکیبات با PEG، PG یا Gly در نامشان
تفاوت این ترکیبات در ساختار شیمیایی، غلظت مجاز، نوع فرمولاسیون و عملکرد آنهاست. بنابراین صرفاً دیدن کلمه “Aluminum” به معنی یک ماده مشخص یا یک میزان مشخص از آلومینیوم نیست.
آیا Aluminum Oxide همان آلومینیوم موجود در ضد تعریق است؟
خیر؛ این یکی از اشتباهات رایج در مطالب فارسی درباره دئودورانت و ضد تعریق است.
Aluminum Oxide یا اکسید آلومینیوم (Al₂O₃) از نظر شیمیایی با موادی مانند Aluminum Chlorohydrate یا Aluminum Zirconium تفاوت دارد.
همچنین Aluminum Oxide در فهرست مواد فعال ضد تعریق مونوگراف M019 سازمان FDA به عنوان یکی از مواد فعال استاندارد ضد تعریق معرفی نشده است.
بنابراین اگر روی بستهبندی یک محصول ترکیبی با واژه Aluminum مشاهده کردید، بهتر است نام کامل ماده را بررسی کنید، نه اینکه همه آنها را تحت عنوان “آلومینیوم” یکسان در نظر بگیرید.
آیا آلومینیوم موجود در ضد تعریق باعث سرطان میشود؟
این مهمترین سؤالی است که احتمالاً در ذهن بخشی از خریداران وجود دارد.
در فضای مجازی بارها ادعا شده که آلومینیوم موجود در مام یا ضد تعریق میتواند باعث سرطان، بهخصوص سرطان پستان، شود.
اما بررسی شواهد علمی موجود تصویر متفاوتی ارائه میدهد.
انجمن سرطان آمریکا در بررسی فعلی خود درباره عوامل بحثبرانگیز مرتبط با سرطان پستان اعلام میکند که بر اساس شواهد موجود، دلیل اندکی برای باور به اینکه ضد تعریقها خطر سرطان پستان را افزایش میدهند وجود دارد.
بنابراین از نظر علمی صحیح نیست که بگوییم:
“ضد تعریق حاوی آلومینیوم باعث سرطان میشود.”
اما در عین حال، بیان علمی دقیق این نیست که “آلومینیوم در هر مقدار و هر شرایطی کاملاً بیخطر است”. دانلود کلش ارزیابی ایمنی به نوع ترکیب، میزان مواجهه، شکل محصول و مقدار مصرف بستگی دارد.
کمیته علمی ایمنی مصرفکننده اتحادیه اروپا (SCCS) نیز در آخرین ارزیابی خود درباره آلومینیوم در محصولات آرایشی در سال 2024، برای دستههای مختلف محصولات و شرایط مصرف، سطوح ایمن مشخصی را در چارچوب ارزیابی خود تعیین کرده است.
ضد تعریق استاندارد باید چند درصد آلومینیوم داشته باشد؟
یک نکته مهم این است که هیچ عدد واحدی به نام “درصد استاندارد آلومینیوم در همه ضد تعریقها” وجود ندارد.
دلیل آن ساده است: ترکیبات آلومینیومی مختلف هستند و درصد درجشده روی محصول معمولاً مربوط به کل ترکیب فعال است، نه درصد آلومینیوم فلزی خالص.
برای مثال، در مونوگراف OTC M019 سازمان FDA:
- Aluminum Chloride تا 15 ٪ در شکل مشخصشده مجاز است.
- Aluminum Chlorohydrate تا 25 ٪ مجاز است.
- برخی مشتقات Aluminum Chlorohydrex نیز تا 25 ٪ مجاز هستند.
- برخی ترکیبات Aluminum-Zirconium تا 20 ٪ مجاز هستند.
بنابراین وقتی روی محصولی مثلاً عدد “20% Aluminum Zirconium” مشاهده میکنیم، این به معنی وجود 20 درصد “آلومینیوم خالص” در محصول نیست.
این تفاوت برای تولیدکننده، واردکننده و حتی مصرفکنندهای که قصد مقایسه محصولات را دارد بسیار مهم است.
استاندارد اروپا درباره آلومینیوم چه میگوید؟
کمیته علمی ایمنی مصرفکننده اتحادیه اروپا در ارزیابی سال 2024، ایمنی ترکیبات آلومینیوم را در گروههای مختلف محصولات آرایشی بررسی کرده است.
این کمیته اعلام کرده است که ترکیبات آلومینیوم در دستههای مشخص محصولات غیر اسپری و اسپری، در حداکثر سطوح تعیینشده در ارزیابی علمی مربوطه قابل استفاده ایمن هستند؛ برای محصولات اسپری نیز محدودیتهایی درباره اندازه ذرات و قطرات در نظر گرفته شده است.
در ارزیابی قبلی SCCS نیز برای دئودورانتها و ضد تعریقها، حداکثر میزان معادل آلومینیوم جداگانه بررسی شده بود؛ بنابراین باز هم نمیتوان درصد یک ترکیب خاص را مستقیماً با درصد آلومینیوم عنصر خالص یکی دانست.
این موضوع نشان میدهد که عبارت “20 درصد آلومینیوم” یا “25 درصد آلومینیوم” به تنهایی اطلاعات کاملی درباره ایمنی یا قدرت یک محصول ارائه نمیکند.
پس چرا بعضی افراد دئودورانت بدون آلومینیوم میخواهند؟
دلایل مصرفکنندگان کاملاً یکسان نیست.
نگرانی درباره سرطان
برخی افراد با وجود اینکه شواهد فعلی ارتباط قطعی بین ضد تعریق و سرطان پستان را تأیید نمیکنند، ترجیح میدهند برای آسودگی خاطر از محصولات بدون ترکیبات آلومینیومی استفاده کنند. این انتخاب شخصی با ادعای علمی “آلومینیوم سرطانزاست” تفاوت دارد.
تمایل به تعریق طبیعی
برخی افراد نمیخواهند تعریق خود را متوقف کنند و تنها میخواهند بوی نامطبوع بدن کنترل شود.
انتخاب فرمولاسیون متفاوت
بعضی مصرفکنندگان به دنبال محصولاتی با فرمولاسیون سادهتر یا
